Pilot ZSM Rotterdam
19 juni 2012
Het Openbaar Ministerie is in 2011 gestart met pilots voor ZSM (Zo Spoedig, Selectief, Slim, Samen en Simpel mogelijk). Dit is een integrale werkwijze van daderafdoening bij veelvoorkomende criminaliteit en heeft verwantschap met de aanpak in Veiligheidshuizen. Het programma Doorontwikkeling Veiligheidshuizen heeft daarom een bezoek gebracht aan het OM in Rotterdam en gesproken met Ellen van Veenen (projectleider ZSM, namens het OM) om te informeren naar de ZSM-pilot in het Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond.
ZSM Landelijk
Sinds maart 2011 wordt in de pilotregio’s Rotterdam, Utrecht, Amsterdam, Den Haag en Den Bosch evaring opgedaan met ZSM. Dit is een innovatieve wijze om veelvoorkomende misdrijven aan te pakken, waarbij medewerkers van het OM, de politie, de Reclassering (3RO), de Raad voor de Kinderbescherming en Slachtofferhulp Nederland gezamenlijk een "ZSM-ruimte" bemannen. Doelstelling is om na aanhouding zo spoedig mogelijk te beslissen over het afdoeningstraject. Dan moet helder zijn of er bewijstechnisch voldoende aanwezig is voor een interventie en wat de persoonlijke omstandigheden zijn van de verdachte. Tegelijk wordt er recht gedaan aan het slachtoffer, o.a. door snelle terugkoppeling en schadeherstel en merkt de buurt hoe snel daders worden gecorrigeerd.
Het OM heeft in de pilotfase de verschillende pilotregio’s in het land de ruimte gegeven een werkwijze te ontwikkelen om zodanig te komen tot een ‘best practise’. Dit heeft geleid tot het Ontwerpkader ZSM waarin het gedachtegoed, de beoogde resultaten, het proces en de inrichting in beschreven staan. Op dit moment vindt de implementatie plaats van dit kader. Een aantal onderwerpen zal echter nog verder doorontwikkeld worden, hiervan is ZSM-Veiligheidshuis er één (zie ook Discussie).
ZSM Rotterdam
In de Rotterdamse pilot is gekozen om de ZSM-locaties te plaatsen in drie politiebureaus verspreid over de regio. Daarnaast is voor de afhandeling van zaken van de doelgroepen van het veiligheidshuis (jeugd, huiselijk geweld en veelplegers) ervoor gekozen dit te doen volgens de ZSM methodiek op het Veiligheidshuis. Dit betekent dat het Veiligheidshuis ook een ZSM locatie is, waar zaken afgehandeld worden volgens de ZSM-methodiek. Rotterdam heeft voor deze inrichting gekozen, omdat op deze manier het beste van de twee werelden gecombineerd worden: de kracht van het veiligheidshuis van het werken in een netwerkomgeving met een brede informatiepositie en specialisten wordt gecombineerd met de kracht van ZSM van vroegtijdige selectie en waar mogelijk direct afhandelen.
De ambitie van Rotterdam is om het ZSM proces ook voor de doelgroepen van het veiligheidshuis 7x14 uur vorm te geven. Rotterdam wil ZSM en Veiligheidshuis zo dicht mogelijk bij elkaar organiseren, zowel fysiek als qua methodiek. Daarnaast heeft Rotterdam in de pilot afspraken gemaakt met de advocatuur waardoor er elke dag van 8 tot 8 een advocaat aanwezig is voor de bijstand tijdens het eerste (politie)verhoor (het zogeheten Salduz-arrest) en advisering ten aanzien van het OM-aanbod in ZSM.
De ervaringen met ZSM in Rotterdam zijn overwegend positief. Zo is het aantal loopzaken (dit zijn zaken waarbij er geen duidelijkheid is over de afdoening van een zaak) gedaald van rond de 45% naar gemiddeld 15%, zijn de doorlooptijden van zaken aanzienlijk gedaald en verloopt de samenwerking tussen de ketenpartners beter.
Discussie
In de uitgangspunten van het Ontwerpkader ZSM is opgenomen, dat ZSM de leidende werkwijze is waarop de Veiligheidshuizen dienen aan te sluiten. ZSM en Veiligheidshuizen zijn geen entiteiten op zich maar termen die een bepaald netwerk of werkwijze aangeven. Ze liggen als methodiek in elkaars verlengde. De beoogde ontwikkeling vanuit het OM is dat ZSM bij eenvoudige zaken het voorportaal is van de veiligheidshuizen ten aanzien van veelvoorkomende misdrijven.
Een goede afstemming tussen ZSM en veiligheidshuizen is daarom van belang, waarbij vanuit het landelijke gedachtegoed ZSM als filter dient voor de veiligheidshuizen (waarbij in Rotterdam dit ZSM filter onderdeel is geworden van het Veiligheidshuis), waar de ketenpartners zich concentreren op de meest complexe problematiek, waarbij een integrale en probleemgerichte aanpak wordt nagestreefd. Hiervoor zijn meer netwerkpartners (o.a. GGZ en gemeenten) en vaak een langere doorlooptijd nodig om te komen tot een effectieve interventie.
Als de ZSM-filter niet georganiseerd is in het Veiligheidshuis is het de vraag hoe bij de selectie binnen ZSM informatie die aanwezig is op het veiligheidshuis, zowel t.a.v. de afdoeningsmodaliteiten en werkprocessen als over de persoonsinformatie, betrokken kan worden. Over het ontsluiten van deze informatie dienen lokaal afspraken gemaakt te worden met de ketenmanagers van de veiligheidshuizen.
Bij de doorontwikkeling van ZSM en de Veiligheidshuizen zal nader worden bekeken hoe deze twee aanpakken elkaar kunnen versterken.
Zoek een zorg- en veiligheidshuis >
Schrijf je in voor de Nieuwsbrief >
Download Landelijk kader >