Merendeel zaken veelvoorkomende criminaliteit via ZSM beoordeeld

In 2013 zijn 183.798 zaken binnengekomen op de ZSM-locaties. Het aantal zaken steeg in de loop van dat jaar met bijna 50% van 10.842 zaken in januari tot 16.104 zaken in december. Volgens procureur-generaal Marc van Nimwegen en plaatsvervangend korpschef Nationale politie Ruud Bik is ZSM daarmee ‘de grootste omwenteling in behandeling van strafzaken ooit voor politie, OM en ketenpartners.'

Gefaseerde en controleerbare opschaling

Kwam in januari nog 56 procent van alle zaken die geschikt zijn om via de ZSM werkwijze te worden beoordeeld daadwerkelijk via ZSM binnen, in december was dat opgelopen tot 83 procent . De betrokken organisaties hebben gekozen voor een gefaseerde en daarmee controleerbare opschaling en zullen eind 2014 alle strafzaken die zich lenen voor de ZSM werkwijze op deze wijze behandelen. In december 2013 werd 65 procent van de bij ZSM binnengekomen zaken beoordeeld aan de ZSM-tafel. In 24 procent van die zaken werd direct door het OM besloten tot een geldboete, een taakstraf of een voorwaardelijk sepot. Van de zaken waarin tot dagvaarden wordt besloten, gebeurt dat in 7 procent via supersnelrecht (zitting binnen 3 dagen) of snelrecht (zitting binnen 17 dagen).

ZSM-omwenteling was nodig

De ZSM-omwenteling was nodig, stellen Van Nimwegen en Bik in het zojuist verschenen OM-magazine Opportuun. "Er sluimerde een 'creeping crisis' omdat de aanpak van veel voorkomende criminaliteit ineffectief was. Er speelde meer dan teleurstelling over lange doorlooptijden bij kleine zaken. Opsporing en vervolging waren 'volgordelijk' georganiseerd. Bureaucratisch. Met weinig rechtstreekse communicatie met aangevers, slachtoffers, verdachten, advocaten en ketenpartners. Dat deed geen recht aan alle betrokkenen bij een strafzaak."

Grote verbetering

"ZSM is een grote verandering voor alle ketenpartners", weten Van Nimwegen en Bik. "De politie komt nu rechtstreeks met zaken naar de officier van justitie, in een omgeving waarin ketenpartners zich direct met de zaken bemoeien. Dat is ook confronterend. Eigenaardigheden van partners, ingewikkeldheden in processen, kwaliteitstekortkomingen: iedereen ziet ze van elkaar. Daarnaast zien we ook elkaars kracht en de potentie van ZSM om door te groeien. Daarin zijn we geslaagd als de samenleving een grote verbetering ervaart in de aanpak van veel voorkomende criminaliteit."

Goede zaken voor de rechter brengen

Voor veel officieren van justitie was de omslag naar 'ZSM werken' groot. Ze werken nu 's avonds en in het weekend, in een omgeving waarin zij op hun vingers worden gekeken door politie, reclassering en slachtofferhulp. Maar velen staan achter het concept. "Je wilt de goede zaken voor de rechter brengen, en andere zaken alternatief kunnen afdoen", zegt Reinoud den Haan, officier in arrondissement Midden-Nederland, in Opportuun. "Elke officier die vóór ZSM op politierechterzittingen heeft gestaan, kent zaken waarin het allemaal te lang heeft geduurd. Sta je eindelijk op zitting, blijkt de betreffende burenruzie al lang opgelost of juist geëscaleerd. Of een slachtoffer van huiselijk geweld komt hand-in-hand met de verdachte binnenlopen. Vóór ZSM had je als officier bij de veelvoorkomende criminaliteit nauwelijks contact met de politie. Nu stuur je mee, en maak in juridisch eenvoudige zaken je rol waar als leider van het opsporingsonderzoek."

Links

• Lees meer in het ZSM-themanummer van Opportuun