Opschalingsmodel Utrecht: wie hakt wanneer de knoop door bij calamiteiten

Een heftige crisis heeft Utrecht nog niet gehad. Toch is de gemeente daarop voorbereid, met het opschalingsmodel zorg en veiligheid. Paul van Dijk, beleidsadviseur en projectleider in de gemeente Utrecht, licht het model toe op de website van het Programma Gemeente van de Toekomst.

De beleidsadviseur schetst op de website de verschillende verantwoordelijkheden rondom het gezin, op het snijvlak van zorg en veiligheid. "Zo is er de zorg voor een veilige leefomgeving, de hulp aan het gezin/ de individuele volwassenen, de veiligheid van het kind en tot slot handhaving en strafrecht. Soms botsen die verantwoordelijkheden", aldus Van Dijk. Hij noemt het voorbeeld van gezinnen die de wijk uit worden gepest. "Uit het perspectief van een veilige leefomgeving wil je dat de omgeving veiliger wordt zodat het gezin er kan blijven wonen. Vanuit het oogpunt van het kind is dat echter onveilig en dus niet wenselijk."

Snel opschalen

Als zaken botsen, is het volgens Van Dijk belangrijk om snel op te schalen. Hij onderscheidt drie vormen van opschaling. Ten eerste de opschaling bij vastlopende samenwerking. Ten tweede de opschaling bij een acute crisis. Direct ingrijpen is dan nodig omdat de veiligheid van een gezin in het geding is. Ten derde is er de opschaling bij calamiteiten.

Na signalering van de vastgelopen samenwerking, crisis of calamiteit, wordt er een plan van aanpak opgesteld door de betrokken partijen en vindt afstemming plaats op MT-niveau. Wie vervolgens wordt ingeschakeld, hangt af van het onderwerp. Gaat het alleen om een veilige leefomgeving en de handhaving van strafrecht? Dan volstaat de driehoek burgemeester, hoofdofficier van justitie en de lokale politiechef (en zo nodig korpschef). Gaat het daarbij ook om de veiligheid van het kind, en vindt hulp plaats in het vrijwilliger kader, dan mag naast deze drie personen ook een wethouder aanschuiven.

Oefensessies

De gemeente Utrecht deed goede ervaringen op met oefensessies. Raadsleden, wethouders en zorginstellingen oefenden samen een crisissituatie, om te kijken wie welke rol pakt. Wie hakt op welk moment de knoop door? Niet alleen werd duidelijk dat bestuurders alleen op hoofdlijnen informeren, ook weten de partijen elkaar sindsdien beter te vinden. Sinds de simulatie bestaat er namelijk een lijst met daarop de contactgegevens van alle partijen. Van Dijk: ‘Het is net even makkelijker om iemand te bellen, als je zijn gezicht kent.’

Downloads

• Opschalingsmodel Utrecht
• Wie neemt wanneer contact op met wie?